Gentse wetenschappers ontdekken nieuwe verdedigingslinie in de hersenen
Gent, 12 February 2026 – Onze hersenen worden goed beschermd tegen schadelijke stoffen van buitenaf, zelfs vanuit het bloed, door een bloed-hersenbarrière. Onderzoekers aan VIB en UGent hebben nu een bijkomende verdedigingslinie ontdekt, diep in onze hersenen, die ons brein helpt beschermen. Infecties en ontstekingen blijken die bescherming te kunnen verzwakken, wat wijst op een mogelijke rol bij tal van ziektes. De bevindingen verschenen in het toonaangevende vakblad Nature Neuroscience.
Prof. Roosmarijn Vandenbroucke (VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek): “Deze nieuwe inzichten tonen hoe kwetsbaar én beschermbaar onze hersenen zijn. Het opent perspectieven om op termijn gerichter in te grijpen bij hersenaandoeningen.”
Onze hersenen genieten speciale bescherming. Ze worden afgeschermd van de rest van ons lichaam om te voorkomen dat schadelijke stoffen vanuit het bloed tot in de hersenen doordringen. De bekendste schakel in de verdedigingslinie is de zogenaamde bloed-hersenbarrière. Die vormt een stevig netwerk van cellen rond de bloedvaten die streng controleren wat er vanuit het bloed wel of niet in de hersenen mag komen.
Daarnaast zit er nog een structuur diep in de hersenkamers die hersenvocht aanmaakt: de zogenaamde plexus choroideus. Ook die speelt een belangrijke rol in de bescherming van ons brein, alleen wisten wetenschappers tot nu toe weinig over hoe deze structuur precies in elkaar zit en functioneert.
Een onbekende poortwachter
Het team van prof. Roosmarijn Vandenbroucke van het VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek brengt daar nu verandering in. Ze ontdekten een groep cellen aan de basis van de plexus, die door nauwe onderlinge verbindingen een stevige afsluiting vormen. Zo schermen ze het hersenvocht, het omliggende weefsel en het brein van elkaar af.
“We hebben een nieuwe verdedigingslinie in de hersenen gevonden,” zegt prof. Vandenbroucke. “Een slimme, dynamische poort op een plek die tot nu toe te weinig aandacht kreeg.”
Dynamisch, maar niet ondoordringbaar
Of de cellen hun rol als grensbewaker goed uitoefenen, blijkt bovendien sterk af te hangen van wat er in het lichaam gebeurt. In gezonde omstandigheden verhinderen ze zelfs dat de kleinste moleculen in het hersenvocht terechtkomen. Maar bij een zware ontsteking, zoals bij een infectie, verzwakt de barrière. Stoffen en immuuncellen kunnen dan toch de hersenen binnendringen. Dat kan verklaren waarom ontstekingen in het lichaam soms ook effect hebben op het brein.
“Bij ontsteking zien we dat deze barrièrecellen kwetsbaar worden, waardoor ongewenste stoffen mogelijk toch tot in de hersenen kunnen doordringen,” zegt Dr. Daan Verhaege, die zijn doctoraatsonderzoek uitvoerde in het lab van prof. Vandenbroucke.
De onderzoekers toonden aan dat de barrièrecellen niet alleen bij muizen, maar ook bij mensen aanwezig zijn, en actief blijven tot op volwassen leeftijd. Dat maakt deze ontdekking meteen relevant voor onderzoek naar hersenziekten bij de mens.
Door beter te begrijpen hoe deze barrière werkt en waar het misloopt, krijgen we meer inzicht in hoe het immuunsysteem onze hersenen beïnvloedt. Dit kan in de toekomst leiden tot gerichte behandelingen om deze verdedigingslinie te beschermen of versterken.
Publicatie
Base barrier cells provide compartmentalization of choroid plexus, brain and CSF. Verhaege et al., Nature Neuroscience 2026
Financiering
Dit onderzoek werd gefinancierd door het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) en de Baillet Latour Beurs voor Medisch Onderzoek.
Speciale dank aan de VIB Bioimaging Core, VIB Flow Core en VIB Single Cell Core voor training en ondersteuning, en aan VIB Tech Watch voor ‘early access grants’.
