Nieuwe ontdekking maakt ontwikkeling van veel krachtigere biopesticiden mogelijk

Brussel, 19 mei 2026 – Wetenschappers van VIB en de Vrije Universiteit Brussel hebben ontdekt hoe een veelgebruikt biologisch pesticide zichzelf efficiënter maakt. Het onderzoek, gepubliceerd in Nature Communications, laat zien hoe de bacterie Bacillus thuringiensis (Bt), die wereldwijd wordt ingezet tegen schadelijke insecten, een ultrasterk eiwitnet bouwt dat wat hen zo efficient maakt in het bestrijden van insectenplagen. Een nieuw stukje van de biopesticide-puzzel

Bacillus thuringiensis (Bt) is een bacterie die veel wordt gebruikt voor milieuvriendelijke plaagbestrijding. Ze richt zich specifiek op bepaalde insectenlarven en is veilig voor mensen, andere dieren en nuttige insecten zoals bijen.

De bacterie doodt de insecten in twee stappen. Eerst geeft ze gifstoffen af die de darmwand van het insect beschadigt. Daarna kunnen bacteriesporen binnendringen, zich vermenigvuldigen, en uiteindelijk het insect doden.

Wetenschappers vroegen zich al lang af hoe die gifstoffen en sporen lang genoeg bij elkaar blijven in de omgeving om insecten effectief te kunnen besmetten.

Onderzoekers van het VIB-VUB Centrum voor Structurele Biologie hebben nu het antwoord gevonden: een eerder onbekend vezelnetwerk dat zij 'sporesilk' noemen – een natuurlijk nanovezelnet met opmerkelijke eigenschappen.

Met behulp van geavanceerde beeldvormingstechnieken ontdekte het team dat Bt-sporen en toxinekristallen zijn ingebed in een dicht netwerk van ultradunne eiwitvezels. Deze vezels vormen een zeer georganiseerde dubbele spiraalstructuur en zijn chemisch gekoppeld tot een uitzonderlijk stabiel materiaal. De vezels assembleren zichzelf en blijven intact onder extreme omstandigheden, waaronder hitte, droogte, agressieve chemicaliën en mechanische belasting.

"Dit is een van de meest robuuste eiwitnetwerken die we in de natuur hebben gezien," zegt prof. Han Remaut, hoofdauteur van het onderzoek. ​

Gifstoffen en sporen samenhouden

"De sporesilk fungeert als een moleculair net dat sporen en gifstoffen in compacte 'infectie-eenheden' groepeert," zegt dr. Mike Sleutel (VIB-VUB). "Dus wanneer insectenlarven de bacterie opnemen, krijgen zij tegelijkertijd zowel de besmettelijke sporen als de giftige lading."

Toen onderzoekers het gen dat verantwoordelijk is voor deze vezels verwijderden, vielen de clusters uit elkaar. Hierdoor werd de bacterie minder effectief bij het doden van insectenlarven, met vertraagde sterfte in experimentele modellen.

Omgekeerd herstelden het toevoegen van de vezels – hetzij door middel van genetische engineering, hetzij door eenvoudigweg gezuiverde vezels toe te voegen – de sporen-toxineclustering en verhoogden de insectendodende efficiëntie aanzienlijk.

 

"Dit zou een praktische manier kunnen bieden om krachtigere en betrouwbaardere biopesticiden te ontwikkelen, terwijl regelgevings- en milieuveiligheidsnormen behouden blijven," zegt Remaut.

Het onderzoek geeft ook hints naar bredere toepassingen. Door hun extreme duurzaamheid en zelfassemblerend vermogen kunnen deze eiwitvezels inspiratie bieden voor nieuwe biomaterialen voor gebruik in biotechnologie en engineering.

Nu de landbouw naar duurzamere oplossingen streeft, zouden het begrijpen en benutten van natuurlijke systemen als deze een sleutelrol kunnen spelen in het verminderen van de afhankelijkheid van chemische pesticiden.


Publicatie

Auto-crosslinking sporesilk fibers promote endospore and Cry toxin clustering. Sleutel, Sogues, and Remaut. Nature Communications, 2026. DOI: 10.1038/s41467-026-70495-z

Financiering

Dit werk werd ondersteund door VIB, EMBO, en de Marie Skłodowska-Curie Actions.


Kristof Windels

Kristof Windels

Media Relations Manager, VIB
Gunnar De Winter

Gunnar De Winter

Science Communication Manager, VIB

 

Delen

Meest recente verhalen

Winterslaap biedt nieuwe kijk op Alzheimer

Winterslaap biedt nieuwe kijk op Alzheimer

Onderzoekers van VIB en KU Leuven maken eerste single-cell-atlas van een brein in winterslaap wereldwijd publiek

press.vib.be

Onderzoekers van VIB en KU Leuven ontdekken waarom een verandering in één gen de ontwikkeling van onze hersenen kan verstoren

Onderzoekers van VIB en KU Leuven ontdekken waarom een verandering in één gen de ontwikkeling van onze hersenen kan verstoren

Leuven, 4 november 2026 - Waarom zijn onze hersenen kwetsbaarder voor genetische aandoeningen dan die van andere zoogdieren? In de zoektocht naar een antwoord op deze vraag, legden onderzoekers van VIB en KU Leuven een belangrijk stukje van de puzzel bloot. Hun bevindingen, gepubliceerd in het vakblad Developmental Cell, tonen hoe veranderingen in het gen ASPM de ontwikkeling verstoren van jonge hersencellen die nodig zijn om onze hersenen te laten groeien. Zo verklaren de onderzoekers waarom fouten in dit gen microcefalie kunnen veroorzaken, een aandoening waarbij de hersenen en het hoofd kleiner zijn, vaak in combinatie met een verstandelijke beperking. “Onze hersenen ontwikkelen zich anders dan bij andere zoogdieren”, zegt Prof. Pierre Vanderhaeghen (VIB-KU Leuven Centrum voor Neurowetenschappen). “In dit geval wordt een cellulair proces verstoord dat heel belangrijk is voor de ontwikkeling van onze hersenen.”

press.vib.be

Signalen van afweercellen blokkeren maakt verwijderen agressiefste hersentumor makkelijker

Signalen van afweercellen blokkeren maakt verwijderen agressiefste hersentumor makkelijker

Ontdekking door onderzoekers van VIB en KU Leuven wijst op een mogelijke nieuwe behandelingsstrategie

press.vib.be

Over VIB Pers

VIB is een onafhankelijk onderzoeksinstituut dat inzichten in de biologie vertaalt naar impactvolle innovaties voor de samenleving. Het werkt samen met de vijf Vlaamse universiteiten en diverse partners in de biotechsector en doet onderzoek in plantenbiologie, kanker, neurowetenschap, microbiologie, ontstekingsziekten, artificiële intelligentie en meer. VIB verbindt wetenschap met ondernemerschap en stimuleert zo de groei van de Vlaamse biotech. Het instituut draagt bij aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen, zoals nieuwe methoden voor diagnose en behandeling en landbouwinnovaties. 

Meer info op www.vib.be. 

Neem contact op met

Suzanne Tassierstraat 1 9052 Zwijnaarde

+32 9 244 66 11

communications@vib.be

vib.be