Betere CRISPR base editors bouwen

VIB onderzoekers ontwikkelen ITER, een gevoelige, veelzijdige en high-throughput methode om genbewerking in plantencellen te testen en te kwantificeren

CRISPR-genbewerking is een krachtig biotechnologisch hulpmiddel waarmee wetenschappers specifieke DNA-sequenties kunnen wijzigen. Nieuw onderzoek verfijnt en verbetert voortdurend de CRISPR-technologie. Onderzoekers van het team van prof. Thomas Jacobs (VIB-UGent Centrum voor Plantensysteembiologie), samen met BASF Innovation Center Gent en collega's van de VIB Screening Core en VIB Flow Core, rapporteren nu een belangrijke vooruitgang in CRISPR-basisbewerkingstechnologie. Hun werk werd gesteund door VLAIO en verschijnt in Genome Biology.

In 2012 ging een schokgolf door de wetenschappelijke wereld met de ontwikkeling van CRISPR-tools voor het bewerken van genen met behulp van het DNA-knippende eiwit Cas9. De vondst ontving in 2020 een Nobelprijs. CRISPR-technologie heeft nu toepassingen in alle biologische wetenschappen, van het verbeteren van de gewassen tot gebruik in de geneeskunde voor de behandeling van sikkelcelziekte, kanker, en andere ziekten.

De originele CRISPR-technologie van tien jaar geleden had wel enkele beperkingen. Het was bijvoorbeeld niet erg eenvoudig om de soorten DNA-veranderingen te beheersen die werden aangebracht. De ontwikkeling van ‘base editors’ in 2016 veranderde dat allemaal. CRISPR base editors zijn bijzonder krachtig omdat ze een specifieke DNA-base (een DNA 'letter') kunnen vervangen door een andere, waardoor zeer nauwkeurige wijzigingen in de DNA-sequentie mogelijk zijn.

Prof. Thomas Jacobs: “Toen we aan het project begonnen, waren er enkele problemen met de bestaande CRISPR base editors. De eerste was dat ze niet zo goed werkten. Slechts een kwart van onze targets is bewerkt. De tweede was dat er tegen die tijd een groot aantal verschillende CRISPR-onderdelen was. Het zou te veel tijd kosten om onze bestaande methoden te gebruiken om alle verschillende combinaties te testen en te evalueren om de beste te vinden. Dus hebben we ITER ontwikkeld.”

ITER, of Iterative Testing of Editing Reagents, is een gevoelige, veelzijdige en high-throughput methode om genbewerking in plantencellen te testen en te kwantificeren. Het is een manier om tegelijkertijd veel potentiële base editors in veel cellen te testen. Een volledig geautomatiseerde pijplijn voor beeldvorming en analyse stelt de onderzoekers in staat om snel de verschillende editors te testen en het volgende experiment te ontwerpen. Elke iteratie duurt slechts een paar weken, dus de optimalisatie verloopt snel.

Bij het eerste gebruik van ITER identificeerden de onderzoekers een variant van Cas12a (een alternatief DNA-snijdend eiwit) dat op efficiënte wijze base-editing uitvoert in tarwe- en maïscellen. De eerste Cas12a-basiseditors bewerkten slechts ongeveer één op de 200 cellen. Maar door snel meerdere testrondes uit te voeren met ITER, konden ze de efficiëntie van het editen verhogen tot ongeveer 40%.

Dr. Christophe Gaillochet, eerste auteur van de studie: “Vooral in planten is deze verbetering een grote stap voorwaarts, niet alleen omdat eerdere base editors met Cas12a niet goed presteerden, maar ook omdat het ons een veel betere tool geeft voor de veredeling van onze gewassen om ze weerbaarder te maken tegen uitdagende omgevingen die worden veroorzaakt door klimaatverandering.”

Het team gebruikt ITER nu om verschillende soorten tools voor genoombewerking in een verscheidenheid aan plantensoorten te optimaliseren.


Publication

Systematic optimization of Cas12a base editors in wheat and maize using the ITER platform. Gaillochet et al. Genome Biology, 2023.


Gunnar De Winter

Gunnar De Winter

Science Communications Expert, VIB

 

 

Delen

Meest recente verhalen

Website preview
Planten overleefden de asteroïde die de dinosauriërs uitroeide dankzij een verdubbeling van hun DNA
Gent, 11 mei 2025 – Toen 66 miljoen jaar geleden een gigantische asteroïde insloeg op aarde, verdwenen de dinosauriërs (behalve de vogels) en stierf ongeveer een derde van al het leven uit. Toch wisten veel planten deze ramp te overleven. Hoe dat kon, bleef lange tijd een raadsel. In een nieuwe studie in het wetenschappelijke tijdschrift Cell tonen onderzoekers van VIB en de Universiteit Gent dat sommige planten toen een verrassend voordeel hadden: ze hadden extra kopieën van hun volledige DNA. Die ‘verdubbeling’ van hun genoom kan hen geholpen hebben om extreme omstandigheden te doorstaan. Mogelijk helpt die eigenschap planten vandaag opnieuw om zich aan te passen aan klimaatverandering.
press.vib.be
Website preview
Nieuw onderzoek brengt gepersonaliseerde behandeling voor de ziekte van Parkinson dichterbij
Leuven, 5 mei 2026 – Met behulp van AI-gedreven analyses toonden onderzoekers van VIB en KU Leuven aan dat de ziekte van Parkinson kan worden onderverdeeld in verschillende subtypes. Dat helpt verklaren waarom één en dezelfde behandeling niet bij alle patiënten werkt. Dat is een belangrijke stap richting meer gepersonaliseerde therapieën. De resultaten verschenen recent in Nature Communications.
press.vib.be
Website preview
Nieuw longkankermodel toont hoe de locatie van een tumor de immuunreactie bepaalt
Brussel, 27 April 2026 – Onderzoekers van VIB en de Vrije Universiteit Brussel hebben een nieuwe methode ontwikkeld om te bestuderen hoe het immuunsysteem zich gedraagt in longtumoren. Ze maakten een van de meest gedetailleerde immuunkaarten tot nu toe van longadenocarcinoom, de meest voorkomende vorm van longkanker. Hun resultaten verschenen in Nature Communications.
press.vib.be

Over VIB Pers

VIB is een onafhankelijk onderzoeksinstituut dat inzichten in de biologie vertaalt naar impactvolle innovaties voor de samenleving. Het werkt samen met de vijf Vlaamse universiteiten en diverse partners in de biotechsector en doet onderzoek in plantenbiologie, kanker, neurowetenschap, microbiologie, ontstekingsziekten, artificiële intelligentie en meer. VIB verbindt wetenschap met ondernemerschap en stimuleert zo de groei van de Vlaamse biotech. Het instituut draagt bij aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen, zoals nieuwe methoden voor diagnose en behandeling en landbouwinnovaties. 

Meer info op www.vib.be

Neem contact op met

Suzanne Tassierstraat 1 9052 Zwijnaarde

+32 9 244 66 11

communications@vib.be

vib.be